Allereerst willen we onze waardering uitspreken voor het onderzoek dat de ACM heeft gedaan. In de afgelopen jaren is er veel geschreven over de dierenartsenpraktijk, waarbij emotionele reacties de feiten nogal eens overstegen. Dit onderzoek geeft een goed overzicht van de uitdagingen in de markt. Wij kunnen ons vinden in het beeld dat de ACM beschrijft, al zijn we het oneens met een aantal conclusies. Deze betreffen vooral de volgende punten:
- de commercialisering van de markt wat zou leiden tot ongecontroleerde prijsstijgingen
- het risico op structurele overbehandeling
- de bedreiging van de autonomie van de dierenarts
- de keuzemogelijkheden voor veterinaire zorg voor de huisdiereigenaar
We lichten onze kritiek op deze punten nader toe:
1. De commercialisering van de markt
Professionalisering in plaats van commercialisering
De ACM concludeert dat dierenartspraktijken commerciëler zijn geworden, doordat er meer focus is op het sturen van omzet en winst. Dit als reactie op de ontwikkeling van de markt in de afgelopen jaren: de humanisering van het huisdier (waardoor de vraag naar zorg groeit), de ontwikkeling van de zorg, de krapte op de arbeidsmarkt en schaalvergroting door ketenvorming. De commercialisering zou zich vooral uiten in hogere prijzen.
Gelet op de ontwikkelingen in de markt en de noodzakelijke aanpassingen van dierenartspraktijken hierop, is het vanuit onze optiek meer een professionalisering dan een commercialisering. Praktijken zijn bedrijfsmatiger gaan werken, met meer oog voor efficiëntie en rendement om te kunnen voldoen aan de groeiende vraag, terwijl het aanbod onder druk staat. Kosten zijn toegenomen door investeringen in onder andere personeel, diagnostische apparatuur en huisvesting. Daarbij richt men zich op het leveren van de optimale zorg voor het dier, wat iets anders is dan de financieel meest aantrekkelijke. Het ad-hoc aansturen van een praktijk, wat in het verleden voldoende was, volstaat niet meer in deze dynamiek.
Om kwalitatief goede zorg te kunnen blijven leveren, is inzicht in data essentieel. Naast informatie over de financiële huishouding (omzet, kosten en winst), is ook inzicht nodig in data die iets vertelt over de zorg die geleverd is, zoals informatie over diagnostiek en het aantal vervolgconsulten. Hiermee krijgt een praktijk een concreet beeld over de geleverde zorg en kan deze aanpassen waar nodig. Deze planmatige, data-gedreven aansturing is daarmee geen commerciële ontsporing, maar een randvoorwaarde voor professionele zorg van goede kwaliteit.
Meeste eigenaren hebben geen probleem met de prijzen
Het tevredenheidsonderzoek van de ACM laat zien dat 90% van de eigenaren tevreden tot zeer tevreden is met hun dierenarts aangaande deskundigheid, omgang en betrokkenheid. Tachtig procent is niet ontevreden over de prijs. De meeste eigenaren blijven trouw aan hun praktijk, maar weinig eigenaren stappen over. Ontevredenheid over prijzen lijkt vooral samen te hangen met gebrekkige communicatie vooraf, niet met de prijs op zich.
De afgelopen jaren zijn de prijzen van de dierenarts flink gestegen. Uit onze jaarlijkse Tarievenscan blijkt dat de prijsstijgingen tussen 2017 en 2023 niet afwijken van de algemene stijging van de consumentenbestedingen volgens het CBS. In 2024 en 2025 zijn de prijzen bij de dierenarts iets harder gestegen als gevolg van de gestegen loonkosten. Deze stijging was nodig om de lonen meer marktconform te maken. Dit laat zien dat de veterinaire zorg wel duurder is geworden, maar niet buitensporig. Veel eigenaren hebben hier begrip voor, maar vinden het wel lastig. Door de algemene prijsstijgingen zullen zij ook bewuster keuzes moeten maken in hun bestedingen voor de zorg voor hun huisdier. Het beeld wat onder andere in de media is gecreëerd dat deze prijsstijgingen vooral ten gunste van de dierenarts zouden zijn is daarmee onterecht.
2. Geen aanwijzingen voor structurele overbehandeling
De ACM signaleert een risico op overbehandeling als gevolg van commerciële prikkels. Wij zien hiervoor in de praktijk geen concrete aanwijzingen:
Dierenartsen worden primair gedreven door zorg
Het leveren van goede, kwalitatieve zorg staat bij dierenartsen voorop, niet het financieel gewin. Zo heeft het vrijgeven van de tarieven in de jaren negentig van de vorige eeuw niet geleid tot een ongecontroleerde groei van de prijzen van de veterinaire zorg. Sterker nog, de betrokkenheid van dierenartsen bij hun klanten en patiënten, de passie voor het vak en de dienstbaarheid naar de zorg voor dieren leiden er toe dat dierenartsen niet altijd alle zorg rekenen die geleverd wordt, zoals ook in het rapport geconstateerd wordt.
Risico op onderbehandeling groter dan op overbehandeling
Wij zien bij veel dierenartsen en paraveterinairen een terughoudendheid om de benodigde zorg aan te bieden, uit angst voor negatieve reacties op de kosten hiervan voor de eigenaar. Inzichten uit praktijkdata (zoals kengetallen over diagnostiek en vervolgconsulten) laten zien dat het zorgaanbod bij veel praktijken eerder onder dan boven het veterinair-inhoudelijk wenselijke niveau ligt.
Ethische normen van de dierenarts
De professionele en ethische normen van het beroep vormen een belangrijke waarborg. Overbehandeling is in strijd met de beroepsethiek en met de intrinsieke motivatie van dierenartsen, die primair gedreven worden door diergezondheid en dierenwelzijn.
Het leveren van goede, kwalitatieve zorg staat bij dierenartsen voorop,
niet het financieel gewin.
3. Autonomie van de dierenarts borgen door heldere afspraken en samenwerking
De ACM stelt dat commercialisering de autonomie van de dierenarts in gevaar brengt. Wij herkennen dit beeld niet en zien geen aanwijzingen dat de autonomie in de praktijk onder druk staat.
Om zorg consequent, transparant en betrouwbaar aan te bieden, zijn duidelijke afspraken binnen de praktijk noodzakelijk. Deze vallen uiteen in twee domeinen:
Behandeling van de patiënt
Het leveren van kwalitatief goede zorg is een speerpunt van de meeste praktijken. Dit vraagt om richtlijnen en behandelprotocollen die de dierenarts ondersteunen (die deels al aanwezig zijn), onafhankelijk van commerciële belangen. De keuze voor een behandeling en een diergeneesmiddel ligt dan ook primair bij de dierenarts; over merkkeuze is consensus binnen een praktijk wenselijk. Open communicatie tussen management en werkvloer is daarbij essentieel. Commerciële prikkels die deze autonomie aantasten zijn ongewenst. Wij komen deze in de praktijk niet of nauwelijks tegen.
Begeleiding van de klant
De manier waarop zorg wordt aangeboden verschilt per praktijk en wordt beïnvloed door factoren als consultduur, service, diagnostiek, teamgrootte en de identiteit van de praktijk. Heldere afspraken binnen het team, die iedereen onderschrijft, zijn nodig om verwachtingen van klanten waar te maken. Steeds meer praktijken zijn zich hiervan bewust en ontwikkelen een duidelijke positionering. Dit proces is cruciaal voor een consistente klantbeleving én het onderscheidend vermogen van de praktijk.
4. De rol van de huisdiereigenaar in de keuze voor veterinaire zorg
De ACM vreest dat de commercialisering van de markt de keuzevrijheid en -mogelijkheden van eigenaren verder beperkt. Wij zien hier geen aanleiding toe, maar zien wel een belangrijke verantwoordelijkheid bij de eigenaar die onvoldoende belicht wordt.
Het vertrouwen in de dierenarts is groot
De relatie tussen dierenarts en eigenaar is vooral gebaseerd op vertrouwen. De zorg die de dierenarts verleent is gebaseerd op hoogwaardige medische kennis, welke voor de eigenaar (de leek) maar moeilijk controleerbaar is. Door het internet kunnen eigenaren meer informatie vinden over de gezondheid van hun huisdier, maar ook daar is het voor de eigenaar, juist door het gebrek aan kennis, moeilijk om de betrouwbaarheid van de informatie op waarde te schatten.
De hoge tevredenheid van eigenaren met hun dierenarts laat zien dat deze het vertrouwen waarmaakt. Er zijn vrijwel geen eigenaren die van dierenarts veranderen. Daaruit mag je opmaken dat de zorg voor het huisdier ook op de langere termijn door de dierenarts en zijn/haar praktijk naar tevredenheid wordt ingevuld.
De zorgplicht van de huiseigenaar
De verantwoordelijkheid voor de zorg van een huisdier ligt primair bij de eigenaar. De ACM constateert terecht dat eigenaren zich hier bij de aanschaf vaak onvoldoende over informeren. Dit werkt vooral in het nadeel van het dier: wanneer veterinaire zorg nodig is en eigenaren de kosten niet kunnen of willen dragen, komen gezondheid en welzijn in het geding. Dit leidt regelmatig tot spanningen tussen eigenaar en dierenarts, waarbij dierenartsen ten onrechte worden weggezet als financieel gedreven. Media-aandacht heeft dit beeld versterkt, wat ten koste gaat van de reputatie van de dierenarts en veel stress oplevert.
Wij vinden dat de ACM dit punt onvoldoende benadrukt. De rol van de dierenarts is het leveren van verantwoorde veterinaire zorg; de eigenaar heeft de plicht om deze zorg aan het dier te geven, in ieder geval de minimaal benodigde zorg om diergezondheid en welzijn te kunnen garanderen. Het is essentieel dat de (toekomstig) huisdiereigenaar zich hiervan bewust is. Dit vraagt om goede informatie vooraf. Onderzoek laat zien dat eigenaren behandelkosten met een factor 5–6 onderschatten. Meer voorlichting is daarom noodzakelijk, bijvoorbeeld via een objectieve scan die inzicht geeft in de financiële en praktische consequenties van huisdierbezit. Dit voorkomt conflicten en komt het welzijn van dieren ten goede.
Ons eindoordeel
Wij zien geen reden dat de professionalisering in de markt aanleiding is voor overbehandeling of oncontroleerbare prijsstijgingen. Aanbevelingen naar dierenartspraktijken om meer transparantie te tonen in tarieven en zorgaanbod ondersteunen wij, zonder daar direct verplichtingen aan te verbinden. Duidelijke communicatie over de te leveren zorg en de kosten die daarbij komen zullen de keuze voor de eigenaar vergemakkelijken.
De aansturing op basis van financiële prestatie is een logisch gevolg van de professionalisering die de afgelopen jaren is doorgemaakt. Juist omdat deze markt gestoeld is op dienstverlening die gedreven wordt door veterinaire kwaliteit is de kans dat dit ontspoort ten nadele van de huisdiereigenaar volgens ons klein. Wel is het zaak dat de sector zelf, met controlerende instanties, zoals de ACM en andere organisaties, verbonden aan de veterinaire markt, in gesprek blijft en elkaar kritisch blijft bevragen.
Tot slot vinden wij dat de rol van de huisdiereigenaar niet onderschat moet worden. Zoals gezegd draagt deze een grote verantwoordelijkheid voor de gezondheid en het welzijn van huisdieren. De informatievoorziening en bewustwording hiervan moet vanuit de overheid en/of vanuit de sector gestimuleerd worden.
